Zamanın geçişi üzerine bir yazı

1. Kuzey Kutbu, 100 yıl önce ve bugün

Kuzey Kutbu, coğrafi olarak ilk kez 6 Nisan 1909'da Amerikalı kâşif Robert Peary ve ekibi tarafından keşfedilmiştir, ancak bu iddia günümüzde hâlâ tartışmalıdır. Bölge, küresel iklim sistemini dengeleyen devasa buz kütlelerine ev sahipliği yaptığı için Dünya'nın ısı kalkanı rolünü üstlenir. Ayrıca zengin yeraltı kaynakları barındırması ve stratejik ticaret rotaları üzerinde yer alması nedeniyle günümüzde küresel bir jeopolitik öneme sahiptir.

2. Aynı Yer ve Hafıza Boyutu – 58 yıllık fark

3. Berlin, duvarlı ve duvarsız, 1985 - 2018

Berlin Duvarı, Doğu Almanya yönetimi tarafından Doğu Berlinlilerin Batı'ya kaçmasını önlemek amacıyla 13 Ağustos 1961 gecesi örülmeye başlanmıştır. "Utanç Duvarı" olarak da bilinen bu yapı, Soğuk Savaş dönemi boyunca dünyayı iki kutba bölen ideolojik ayrışmanın en somut ve karanlık sembolü olmuştur. Duvar, kitlelerin özgürlük mücadelesi sonucunda 9 Kasım 1989'da yıkılmış ve bu olay hem Almanya'nın birleşmesinin hem de Demir Perde rejimlerinin çöküşünün başlangıcı sayılmıştır.

4. Oxford

Oxford Üniversitesi, kesin bir kuruluş tarihi olmamasına rağmen, 1096 yılından itibaren eğitim verildiğine dair kanıtlarla İngilizce konuşulan dünyanın en eski üniversitesidir. 1167 yılında Kral II. Henry’nin İngiliz öğrencilerin Paris Üniversitesi'nde okumasını yasaklamasıyla hızla büyüyerek küresel bir akademik merkez haline gelmiştir. Yüzyıllardır yetiştirdiği onlarca devlet lideri, bilim insanı ve edebiyatçıyla dünya tarihindeki entelektüel ve bilimsel gelişmelere yön veren en köklü eğitim kurumudur.

5. Baker Caddesi İstasyonu, Londra

Baker Caddesi İstasyonu (Baker Street), 10 Ocak 1863 tarihinde açılan ve dünyanın ilk yeraltı demiryolu hattı olan Metropolitan Demiryolu'nun ilk orijinal istasyonlarından biridir. Viktorya dönemi Londra'sının yoğun sokak trafiğini yerin altına taşıyarak küresel çapta modern metro sistemlerinin temelini atmış ve bugün hâlâ hizmet veren dünyanın en eski metro istasyonu unvanını kazanmıştır. Günümüzde 5 farklı metro hattına ev sahipliği yapan bu tarihi durak, aynı zamanda ünlü kurgusal dedektif Sherlock Holmes'un evine yakınlığı nedeniyle duvarlarındaki ikonik Holmes silüetli çinileriyle popüler bir kültür simgesidir.

6. Machu Picchu, Peru

Machu Picchu, İnka İmparatoru Pachacuti tarafından 1450 yılı civarında And Dağları'nın zirvesinde inşa edilmiş ikonik bir antik kenttir. İspanyol istilası sırasında coğrafi konumu sayesinde hiç fark edilmemiş, yüzyıllarca gizli kaldıktan sonra 24 Temmuz 1911'de Amerikalı tarihçi Hiram Bingham tarafından dünyaya tanıtılmıştır. Olağanüstü taş işçiliği ve astronomik hizalamalarıyla İnka medeniyetinin mühendislik dehasını kanıtlayan bu yerleşim, günümüzde UNESCO Dünya Mirası listesindedir ve dünyanın yedi harikasından biri kabul edilir.

7. Prag, 1910 ve 2022

Prag, Orta Çağ'da Kutsal Roma İmparatorluğu'nun başkenti olarak parlamış ve 9. yüzyılda Prag Kalesi'nin inşasıyla resmen kurulmuştur. İkinci Dünya Savaşı'nda bombalanmadığı için tarihi dokusunu tamamen koruyan şehir, Barok, Gotik ve Rönesans mimarisinin eşsiz örnekleriyle "Avrupa'nın Kalbi" ve "Yüz Kuleli Şehir" olarak anılır. Sahip olduğu zengin kültürel miras, Charles Köprüsü ve Astronomik Saat gibi ikonik yapılarıyla UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan dünyanın en önemli turizm ve sanat merkezlerinden biridir.

8. York, İngiltere, 1865 ve günümüz

York, MS 71 yılında Romalılar tarafından "Eboracum" adıyla askeri bir kale olarak kurulmuş, daha sonra Viking istilasıyla "Jorvik" adını alarak önemli bir ticaret merkezi olmuştur. Şehir, Avrupa'nın en büyük Gotik katedrali olan York Minster'a ve Orta Çağ'dan kalma, günümüze kadar korunmuş meşhur "The Shambles" sokaklarına ev sahipliği yapar. İngiltere'nin zengin Roma, Viking ve Orta Çağ tarihini bir arada sunan York, günümüzde bu tarihi dokusunu koruyan en önemli turizm ve kültür merkezlerinden biridir.

9. Stonehenge: 1877 ve 2019

Stonehenge, yapımına MÖ 3000 yılı civarında başlanan ve farklı aşamalarla yaklaşık 1500 yılda tamamlanan, Neolitik ve Bronz Çağı'na ait devasa bir taş çember anıtıdır. Taşların kilometrelerce uzaktan buraya nasıl taşındığı ve hangi teknolojiyle dikildiği hâlâ gizemini korurken, anıtın konumu ekinokslarla ve gün doğumuyla kusursuz bir astronomik hizalama gösterir. İngiltere'de bulunan bu yapı, tarih öncesi insanların mühendislik, matematik ve astronomi bilgisini kanıtlayan en ikonik sembollerden biri olarak UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alır.

10. Dubai’nin çılgın büyümesi

Dubai'nin çılgın büyümesi, 1966 yılında petrolün bulunması ve ardından 1990'larda başlatılan vizyoner turizm ve ticaret hamleleriyle çöl ortasındaki küçük bir balıkçı kasabasının küresel bir metropole dönüşme hikayesidir. Şehir, dünyanın en yüksek binası olan Burj Khalifa ve yapay Palmiye Adaları (Palm Jumeirah) gibi mega mühendislik projeleriyle dünya çapında modern mimarinin ve lüksün sınırlarını yeniden çizmiştir. Bu agresif büyüme, Dubai'yi sadece Orta Doğu'nun değil, dünyanın en önemli finans, ticaret, lojistik ve turizm merkezlerinden biri haline getirerek petrol bağımlılığından başarıyla sıyrılan vizyoner bir ekonomik dönüşüm modeli sunmuştur.

11. Atina’daki Akropolis

Atina’daki Akropolis, MÖ 5. yüzyılın ortalarında devlet adamı Perikles liderliğinde antik kentin en yüksek noktasına inşa edilmiş, içinde ünlü Parthenon Tapınağı'nı barındıran görkemli bir antik hisardır. Klasik Yunan mimarisinin ve sanatının zirve noktası kabul edilen bu yapı grubu, antik çağlardan bugüne kadar ayakta kalmayı başararak insanlığın ortak mirası haline gelmiştir. Batı medeniyetinin doğduğu yer olarak görülen Akropolis, sadece mimari bir şaheser değil, aynı zamanda demokrasinin, felsefenin ve özgür düşüncenin tüm dünyadaki en ikonik evrensel sembolüdür.

Zaman, akıp giden bir su gibi elimizden kayarken, geçmişe dönüp baktığımızda günlerin ne kadar çabuk tükendiğini hayretle fark ediyoruz. Çocukluk anıları sanki dün yaşanmış gibi tazeyken, ömrün hızla ilerlediğini görmek insana zamanın aslında ne kadar kıymetli bir hazine olduğunu fısıldıyor. Akrep ve yelkovanın bu durdurulamaz yarışı, bize her anın tadını çıkarmamız gerektiğini hatırlatan sessiz bir uyarıcı gibidir.

Yazar: Mahmud Senih Çorbalı